Индианагийн Их сургуулийн зэрэглэл өслөө.

                      П.Увш (Индианагийн Их сургууль)

Сүүлийн хоёр жилд Индианагийн Их сургуулийн нэр хүнд эрс өсч байна. Kiplinger Personal Finance magazine сэтгүүлийн явуулсан судалгаагаар энэ сургууль сүүлийн хоёр  жилд ҮНЭЛЭМЖ өндөртэй төрийн 100 их, дээд  сургуулийн дотор 30-д багтсан байна. Энэ судалгаа нь 500 гаруй сургуулийн үйл ажиллагаанд дүн шинжилгээ хийсний үндсэн дээр тэдний элсэж байгаа оюутаны авсан оноо, багш, ажилтан, оюутаны харьцаа,сургалтын болон санхүүгийн төлбөр, тооцоо, төгсөлтийн тоон үзүүлэлт зэргийг харгалзан шалгаруулдаг юм байна.Одоо Индианагийн Их сургуулийн Муж улсаас нь нэг жилд  элссэн оюутаны сургалтын төлбөр 17,758 доллар, гаднын муж улсаас элсэн суралцаж байгаа оюутаны сургалтын төлбөр 36,419 доллар, бакалаврын шатны суралцагчдын тоо 32,490 
байгаа юм.

Индианагийн Их сургуулийн хөгжлийн он дарааллын бичиг

1816-  Индиана муж улсын анхны үндсэн хуулиар  хот тосгодын зэрэглэлтэй сургуулиудыг нэгтгэж,

Cultural shock буюу соёлын балмагдал

                                                Эх орноосоо алсад зочлох,  аялах, удаан хугацаагаар оршин суухад хүн бүрийн учрах, мэдрэх нэгэн бэрхшээл бол олон хэлнээ Cultural shock  хэмээн орчуулгагүйгээр ярьж, бичиж хэвшсэн үзэгдэл байдаг. Эх орноосоо алсад олон жил болсон хүн нутагтаа эргэж ирээд бас л энэ саадыг даван туулах болдог.

Ийм болохоор

Гадаад хэлээр ярих нь харилцааны соёл мөн.

                                     Англи хэлний талархах ёсон

Америкад сэтгэл ханамжтай байгаагаа, харилцаа үр дүнтэй болсонд талархах хэрэг гарвал  ердөө л Thank you гэхэд болно. Яаруу, давчуу болон албан бус үед амны үзүүрээр Many thanks гэхэд болоод явчихна. Xарин

  

  Индианагийн Их сургуулийн домогт  ерөнхийлэгч

 Хэрман Б. Уэльсийн  удирдах ажлын  онцлог,

                               түүнээс суралцахуй

            Профессор П. Увш (Индианагийн Их сургууль)

Индианагийн Их сургууль оршин тогтнож ирсэн 220 гаруй жилийн хугацаанд 18 ерөнхийлэгчийн нүүр үзснийг бид өмнөх  өгүүлэлдээ дурдсан билээ. Одоо Индианагийн Их сургууль төдийгүй, энэ муж улсын боловсрол хүмүүнлэгийн салбарт домог болон алдаршиж, нэрээ мөнхөлсөн нэрт удирдах ажилтан, шилдэг хүн судлаач Хэрман Б.Уэльсийн талаар тогтож ярья.

Гадаад хэлээр ярих нь харилцааны соёл мөн.

Англи хэлний хүсэх,хандах харилцаа

Англи хэлэнд хүсэх, хандах харилцааг илэрхийлэх гол   хэрэглэгдэхүүн бол  please болон  thanh you  гэх  хоёр  “шидэт” үг. Энэ хоёр үг гэр орон, төрөл төрөгсөд, дарга цэрэг, үйлчилгээний газар гээд хаа сайгүй хэрэглэгдэнэ. Манай монголчуудыг хараад байхад please  гэх үгнээс цэрвээд байгаа харагддаг. Энэ нь америкчууд биднийг бүдүүлэг, соёл багатай гэх сэтгэгдэлтэй болгодог ч байж магад. Хоёр соёл, хоёр хэл бие биедээ шилжин харилцааны хэрэгслэлийн үүрэг гүйцэтгэхдээ санааг илэрхийлэх арга хэрэгслэлээсээ хамааран бодит байдалд сөрөг гэх сэтгэгдэлийг ч үлдээж болдог.

Америкад хэн нэгэнд хандан хүсэх, гуйх хэрэг гарвал мэдээж хамгийн эхлээд

Америкийн их, дээд сургуулийн бүтэц, ангилал

Америкийн боловсролын тогтолцоонд дээд боловсрол голлох үүрэгтэй. Дээд боловсролын тогтолцоог судлах явцад тэдний бүтэц, ангилал судлаачдын анхаарлыг зүй ёсоор татдаг. Америкийн боловсрол төвлөрсөн удирдлагагүй, удирдлагын эрх мэдэл орон нутгийн засаг захиргаанд төвлөрдөг болон эрх мэдлийн хуваарьлалт, эзэмшил, хөрөнгийн эх үүсвэрээс хамааран  тэдний тоо, хэмжээ олон янз зэргээс болоод тэднийг бүтэцжүүлэх, ангилахад судалгаа, удирдлагын бэрхшээл гарч байдаг.  Америкийн дээд боловсролын  хүрээнд цөөнгүй ангилал, зэрэглэл байгаа нь  дээд боловсролыг  улам өргөн , уян хатан, олон хувилбартай болгож, дээд боловсролын төвлөрсөн биш удирдлага, зохион байгуулалтад нөлөөлж байдаг.Бид энэ өгүүлэлд америкийн дээд боловсролын байгууллагын бүтэц, ангилалыг

Мөсөн далай Монголоос эхтэй

                         Доктор, профессор Ш.Пүрэвсүрэнгийн байгал хамгаалалын талаар бичиж байгаа цуврал өгүүлэлд санаж бодох, ухаарах, зайлшгүй арга хэмжээ авах шаардлагатайг төр засгийн чихэнд хонх дэлдэх гээд шинэлэг санаа нэвт шингэсэн байдаг. Энэ удаа бид түүний бичиж, цахим өртөөний сүлжээгээр илгээсэн өгүүллийг энд байрлууллаа.